Bruun de beer

​​Berenweetjes

​

Bruun de Beer is in het verhaal een bruine beer.

Bruine beren leven vooral in koudere gebieden zoals in Noord – Amerika, Noord Europa, Siberië en Azië.

​

Tot in de 13de eeuw leefden er ook beren in België.

​

Beren behoren tot de grootste zoogdieren en eten zowat alles: planten, bessen, vis en vlees.

​

Ze staan symbool voor moed, kracht en wijsheid.

 

Wist je dat:

 

• Beren voornamelijk alleen leven, behalve tijdens de paartijd ?

   

• Beren een winterslaap houden waarbij ze niet hoeven te eten en hun hartslag en lichaamstemperatuur daalt ?

   

• Dat beren in staat zijn om over korte afstanden op 2 poten te lopen, net als mensen ?

   

• Dat beren zo slim zijn dat ze hun sporen kunnen uitwissen voor jagers ?

   

• Beren hebben van alle zoogdieren de grootste hersenen

​​

BEREN DOORHEEN DE GESCHIEDENIS/MYTHOLOGIE

​

IN DE TIJD VAN DE GRIEKEN

​​

Callisto, een nimf, werd door oppergod Zeus verleid en samen kregen ze een zoon. Hera, de vrouw van Zeus, was zo jaloers dat ze Callisto en haar zoon omtoverde tot beren. Om Callisto en haar zoon te beschermen, plaatste Zeus hen aan de hemel. Hieruit zijn de sterrenbeelden Grote en Kleine Beer onstaan.

De Poolster is trouwens het staartje van de kleine beer.

​

BIJ DE KELTEN

​​​

Artio is een belangrijke Keltische berengodin die werd vereerd in regio's zoals Bern (Zwitserland). Ze wordt afgebeeld als een berin in gezelschap van een menselijke figuur. 

​

IN DE MIDDELEEUWEN ( 500 – 1500 n.C )

​

Beren werden in de Middeleeuwen gezien als een jachttrofee...een beer vangen en doden bezorgde je heel wat prestige… o.a. Karel De Grote was een fervent berenjager.

​

Daarnaast werden beren ook ingezet in gevechten en waren ze de attractie op lokale kermissen ( dansende beren ). Beren hebben immers de mogelijkheid om menselijke gedragingen over te nemen, o.a. het staan op 2 poten.

​

Een Middeleeuws miniatuur toont ons hun voorliefde voor honing….het is dus geen verzinsel dat beren van honing houden.

​

Bruun de Beer is één van de hoofdpersonages in het epos van “ Van den Vos Reynaerde “. Hij wordt als eerste naar Reynaert gestuurd om hem voor het Hof van Koning Nobel te brengen. Bruun laat zich echter verleiden door Reynaert, die hem wijs maakt dat er een hele berg honing in een boomstam zit. Bruun steekt hoofd en poten gulzig in de boomstam en komt vast te zitten. In paniek begint hij zo wild te bewegen en te brullen, dat de dorpsbewoners hem aanvallen met stokken, wapens, spaden,…

De beer komt zwaar gewond en zonder Reynaert terug neer het hof van koning Nobel.

Bruun laat zich verleiden door zijn hebzucht.

​

IN DE RENAISSANCE ( 1400 – 1600 n.c. )

​

Beren waren symbolen van kracht, moed en de wildernis, en werden bejaagd door de adel als bewijs van mannelijkheid en status, zelfs in koninklijke kringen.

Kunstenaars zoals Leonardo da Vinci bestudeerden beren nauwkeurig, zoals zijn beentekeningen laten zien, wat duidt op een artistieke en wetenschappelijke interesse in de natuurlijke wereld tijdens de Renaissance.

​

IN DE RENCENTERE GESCHIEDENIS

 

Van in de Middeleeuwen tot zeer recent, werden beren ingezet om te vechten tegen wilde honden. De beer werd meestal met een ketting vastgebonden aan een paal en werd aangevallen door meerdere honden tegelijk. Hierbij liepen de beren zware verwondingen op.

​

In 2025 werd in Pakistan beer Rocky gered van gruwelijke gevechten...in sommige landen is het dus nog steeds niet verboden.

 

In Engeland, waar berengevechten het populairst waren, werden de gevechten verboden in de 19de eeuw.

 

WOJTEK, EEN SPECIALE BEER

 

Wojtek was nog een baby toen een luitenant uit het Poolse leger hem in 1942 kocht in Iran. Het dier werd door de soldaten gevoed met een papfles en werd eigen aan de mensen.

Hij werd mascotte van het regime en trok mee naar het strijdveld om o.a. munitie te sjouwen.

Hij toonde ook menselijke gevoelens: hij sliep bij de soldaten en gaf hen meermaals een dikke knuffel.

Wojtek verbleef na zijn legercarrière tot aan zijn dood in 1963 in de Zoo in Edingburgh. Jaarlijks kreeg hij er nog bezoek van zijn legermakkers.

Sinds 2015 staat er een bronzen beeld van Wojtek in Edingburgh.

​

DE BEER IN JAPAN

​

Er leven zo’n 56.000 beren in Japan. Een aantal dat de afgelopen jaren sterk is gegroeid. Door een slechte eikeloogst, het voedsel voor veel beren, zoeken ze nu hun voedsel elders. Het zorgt voor veel confrontaties met mensen: de beesten zoeken eten in supermarkten en huizen.

Vorig jaar heeft de overheid daarom beren toegevoegd aan de lijst van dieren die onder populatiebeheer vallen, waarmee de bescherming die ze hadden werd teruggedraaid. De Japanse regering heeft ook militairen en de oproerpolitie ingezet om de berenplaag tegen te gaan. Het totale aantal afgeschoten beren in de eerste helft van het jaar heeft de 9.100 gedode beren in heel 2023-2024 al overtroffen.

​

BEREN IN DE LITERATUUR/FILMS

 

TEDDYBEER

​

De teddybeer is ontstaan in 1902, nagenoeg tegelijkertijd in de Verenigde Staten en Duitsland. De naam is geïnspireerd door de Amerikaanse president Theodore "Teddy" Roosevelt, die weigerde een berenwelpje dood te schieten tijdens een jacht ( zie cartoon ) . Morris Michtom maakte in de VS de eerste "Teddy's Bear", terwijl Richard Steiff in Duitsland een beweegbare pluche beer ontwierp.

​

Tot op de dag van vandaag zien we beren hierdoor als knuffelachtige dieren en zeggen we wel eens dat iemand een “ knuffelbeer “ is.

​

WINNIE THE POEH

 

In 1914 nam een Canadese dierenarts de jonge beer Winnipeg mee naar Engeland, waar hij in een trainingskamp het leger vermaakte en zo de vriend werd van elke soldaat.

​

Nadat het leger naar Frankrijk trok, werd Winnipeg met de beste zorgen achtergelaten in de Zoo van Londen, waar hij enorm populair was.

​

Een van de vaste bezoekers van de beer werd Christopher Robin ( Janneman Robinson in de boeken), de zoon van schrijver A.A. Milne. De jongen was zo verzot op het beertje dat hij thuis zijn eigen teddybeer naar het dier vernoemde. In plaats van “Edward Bear” ging zijn speelgoedbeer vanaf dat moment door het leven als “Winnie de Poeh”. En dat inspireerde zijn vader uiteindelijk om een kinderboekenserie te gaan maken over een vriendelijk beertje.

 

PADDINGTON

 

Beertje Paddington is afkomstig uit Peru en steeds te zien met een oude koffer en een hoed. Bij het schrijven van de boeken over het beertje liet Michael Bond zich naar eigen zeggen inspireren door een teddybeer die hij op kerstavond 1956 cadeau deed aan zijn echtgenote.

Het eerste boek dat hij over het beertje schreef had als titel A Bear Called Paddington en werd dus gepubliceerd op 13 oktober 1958.

Beertje Paddington groeide uiteindelijk uit tot een van de klassieke figuren uit de Engelse kinderliteratuur. Boeken over het beleefde beertje dat verzot is op sandwiches met marmelade zijn in meer dan dertig talen vertaald.

​

INVLOED VAN BEREN OP ONZE TAAL

 

Er bestaan spreekwoorden/gezegden die verwijzen naar de karaktereigenschappen die wij aan beren toeschrijven:

 

• Zo sterk als een beer

   

• Een beer van een man

   

• De huid van de beer verkopen, voordat hij geschoten is

   

• Zo gulzig als een beer

   

• Dat is een echte knuffelbeer